نگاهي كوتاه به دست آوردها و علل سقط حوزههاي فلسفه شيراز
حبيبالله ابراهيمي **
شيراز دو حوزة عقلي به خود ديده است، حوزة اول قبل از صدرالمتألهين بوده كه به فيلسوفان بزرگي چون صدرالدين دشتكي(سيد سند) و جلالالدين دواني و غياثالدين منصور دشتكي و فاضل خفري تعلق داشته است و اين دوره كه در اين مقاله بعنوان حوزه عقلي اول شيراز معرفي شده، متأسفانه از فقدان تدوين تاريخ تحليلي و انتقادي، بسيار در رنج است و به فرمودة استاد مطهري، استاد جلالالدين آشتياني و دكتر سيد حسين نصر، يكي از مبهمترين دورههاي تاريخي فلسفه اسلامي قرن هشتم تا دهم، همين حوزة شيراز است.
مراد از حوزه عقلي دوم شيراز، مكتب حكمت متعاليه است كه مؤسس آن صدرالمتألهين شيرازي است، البته بايد توجه داشت كه حوزه عقلي اول شيراز در پويايي «مكتب حكمت متعاليه» يعني حوزه دوم عقلي شيراز تأثير بسزايي داشته است. هرچند كه ملاصدرا (صدرالمتألهين)، مكتب متعالي حكمت متعاليه را در اصفهان به اوج رسانده است اما سفر او به اصفهان در واقع، انتقال ميراث معنوي شيراز به آنجا محسوب ميشود. در اين مقاله به چند مورد از دستاوردهاي ارزشمند حوزههاي فلسفي شيراز و سپس به علل سقوط حوزههاي فلسفي در شيراز اشاره شده است.
كليد واژهها:
حوزههاي فلسفي شيراز، حوزه عقلي اول شيراز، حوزه عقلي دوم شيراز، مكتب شيراز، صدرالدين دشتكي، دواني، منصور دشتكي، فاضل خفري، صدرالمتألهين.
* سرگروه فلسفه و منطق آموزش و پرورش فارس ـ مدرس دانشگاه آزاد اسلامي واحد شيراز