پايگاه اطلاع رساني بنياد حکمت اسلامي صدرا

از ديرباز در باب وحدت نوعي انسانها بين حكماي مسلمان اتفاق نظر وجود نداشت. به ديگر سخن تساوي عقول و برابري انسانها در ماهيت و حقيقت، عقيده‌اي مسلم و مورد اتفاق نزد حكماي مسلمان نبوده است. ملاصدرا نيز انديشه وحدت نوعي انسانها را بشدت مورد انتقاد قرار مي‌دهد و اساساً چنين تفكري را نافي نبوت ارزيابي مي‌كند و معتقد است هر نوع انساني، مرتبه‌اي از وجود را داراست و ديگري فاقد آن مرتبه است. و بر همين اساس هر نوع انساني بلحاظ وجودي و معرفتي، ويژگيهاي انحصاري و مختص به خود دارند. از اينرو نمي‌توان مدعي ارائه نسخه واحد وجودي و معرفتي براي انسانهاي متفاوت شد. اين جستار درصدد آن است تا چگونگي كثرت نوعي انسانها را از نظر ملاصدرا تبيين نمايد. كليد واژه‌ها: وحدت نوعي، كثرت نوعي، حركت جوهري، نبوت، عوالم متفاوت. نگاهي كوتاه به دستاوردها و علل سقوط حوزه‌هاي فلسفي شيـراز حبيب‌الله ابراهيمي* شيراز دو حوزة عقلي به خود ديده است، حوزة اول قبل از صدرالمتألهين بوده كه به فيلسوفان بزرگي چون صدرالدين دشتكي(سيد سند) و جلال‌الدين دواني و غياث‌الدين منصور دشتكي و فاضل خفري تعلق داشته است و اين دوره كه در اين مقاله بعنوان حوزه عقلي اول شيراز معرفي شده، متأسفانه از فقدان تدوين تاريخ تحليلي و انتقادي، بسيار در رنج است و به فرمودة استاد مطهري، استاد جلال‌الدين آشتياني و دكتر سيد حسين نصر، يكي از مبهم‌ترين دوره‌هاي تاريخي فلسفه اسلامي قرن هشتم تا دهم، همين حوزة شيراز است.

مراد از حوزه عقلي دوم شيراز، مكتب حكمت متعاليه است كه مؤسس آن صدرالمتألهين شيرازي است، البته بايد توجه داشت كه حوزه عقلي اول شيراز در پويايي «مكتب حكمت متعاليه» يعني حوزه دوم عقلي شيراز تأثير بسزايي داشته است. هرچند كه ملاصدرا (صدرالمتألهين)، مكتب متعالي حكمت متعاليه را در اصفهان به اوج رسانده است اما سفر او به اصفهان در واقع، انتقال ميراث معنوي شيراز به آنجا محسوب مي‌شود. در اين مقاله به چند مورد از دستاوردهاي ارزشمند حوزه‌هاي فلسفي شيراز و سپس به علل سقوط حوزه‌هاي فلسفي در شيراز اشاره شده است.

حوزه‌هاي فلسفي شيراز، حوزه عقلي اول شيراز، حوزه عقلي دوم شيراز، مكتب شيراز، صدرالدين دشتكي، دواني، منصور دشتكي، فاضل خفري، صدرالمتألهين.

** سرگروه فلسفه و منطق آموزش و پرورش فارس ـ مدرس دانشگاه آزاد اسلامي واحد شيراز

	چاپ مقالهه
	دانلود مقاله