عليت و وحدت وجود از ديدگاه ملاصدرا
محمود نمازي
مسئله عليت و رابطهاش با وحدت وجود يكي از مقولات خاص فلسفه ملاصدرا (1571 ـ 1640) است. اگر چه مسئله عليت و مسئله وحدت وجود توسط فلاسفه مسلمان پيشين مورد توجه قرار گرفته است ولي هيچيك از آنها اين دو مسئله را به اين صورت كه ميتوانند مكمل يكديگر باشند مورد توجه قرار نداده است. ملاصدرا از راه قانون عليت وحدت وجود را اثبات ميكند. كاربرد اصول صدرايي (مانند اصالت وجود و تشكيك در وجود) كه از اصول اساسي كل دستگاه فكري او بشمار ميآيند تئوري منحصر بفرد «وحدت وجودي» او را تدارك ديد. با اين تئوري او ميخواهد عرفا را متقاعد كند كه اگر چه در جهان يك واقعيت بيشتر وجود ندارد، اما اين واقعيت، خود را در درجات متنوعي از طبقهبندي و شدت وجودي حاضر و نمايان ميكند.